سپهر نیلگون

 

به نام خدا

همون طور كه قبلا گفته بودم قصدم اینه كه در این مقاله در مورد جزییات مدارگرهایی كه تا به حال به مرحله پرواز در آمده اند توضیح بدم.

شاتل ناشناخته شماره 098 اُ وی-نام مستعار رهیابPathfinder كه تنها در مرحله حركت و كنترل حركت در بخش آزمایش مورد استفاده قرار گرفت.

شاتل ناشناخته شماره 098ام پی تی ای-برای تست در زمینه دریافت سوخت و حركت های انتقالی مورد آزمایش قرار گرفت

 

شماره 99  اُ وی - مدارگر چلنگر-در 4 آپریل 1983 ساخته و در28 ژانر (بعد از 10 ماموریت)1986 پس از مرحله پرتاب متلاشی شد.

شماره 101-آُ وی-مدارگر اینترپرایس كه تنها در مرحله آزمایش تكمیل شد ولی هیچ گاه برای پرتاب آمده نشد.

شماره 102–اُ وی –مدارگر كلمبیا كه در12 آپریل 1981 ساخته و در 1 فبریه سال 2003(پس از انجام 28 ماموریت) هنگام ورود به جو متلاشی شد

شماره 103-اُ وی- مدارگر دیسكاوری اولین پرتاب در 30 آگوست 1984 بوده و تنها مدارگریست كه بعد از كلمبیا و چلنگر و بعد از اون حوادث تلخ باعث پرواز های فضایی ناسا شد.این مدارگر تا به حال 33 ماموریت انجام داده و تا سال 2010 به فعالیت ادامه خواهد داد.

شماره 104–اُ وی –مدارگر آتلانتیس كه اولین پرواز در 3 اكتبر 1985 بود.تا به حال 26 ماموریت انجام داده و تا سال 2010 به فعالیت ادامه خواهد داد.

 

 

این اطلاعاتی  جزیی از شاتل های سازمان فضایی ناسا بود در پایان مقاله شاتل به مدارگرهای كشور روسیه حاضر و شوروی سابق هم اشاره ای می كنیم و توضیحاتی می دیم.تا مقاله بعدی سلامت وموفق باشید.

 

 

به نام خدا

با سلامی دوباره.

بعد از وقفه ای كه درباره بعضی از مسائل وارد شد یك باره دیگه ادامه پست های قبل رو از بر می گیریم.

امیدوارم كه باز در كنار هم بتونیم مطالب بیشتری بدست بیاریم.راستی موفقیت اخیر ایران رو تبریك می گم به همه و در پاسخ به بعضی از طعنه زنان كه می گن این كار ایران نیست و دست روسیه و امثالهم توشه..تا اونجایی كه بنده از منابع موسخ دراوردم جز چند قطعه كه اونم در داخل و در غالب همكاری تولید شد هیچ كشور دیگه ای در این پروژه به ایران كمكی نكرد.

در هر حال؛در این پست می خواهیم مقاله مدارگر ها رو ادامه بدیم و پس از اون در مورد تانك آجری سوخت و... صحبت می كنیم.بعد از صحبت از ساختمان داخلی مدارگر ها بحث به موتور مدارگر می رسه.

موتور اصلی حركتی مدارگر در انتهای مدارگر در بالای مثلث انرژی یا همون سه سلول خروج انرژی قرار داده شده.به موتور حركتی اصلی مدارگر(Space Shuttle Main Engine(SSMEگفته می شه.

 هر موتور یك سلول خارجی داره كه متصل به موتور هست هر موتور مدارگر به نوعی می تونه سلول خود رو در راستای بالا و پایین 10.5 درجه تغییر زاویه و در راستای چپ و راست و یا به اصطلاح سایداف ساید (side of side) تا 8.5 درجه انحراف بده یعنی جدا از باله ها خود سلول خارجی هم می تونه تغییر جهت بده.این توانایی تغییر جهت عامل اصلی توانایی تغییر جهت مجموعه شاتل در هنگام پرتاب هست یعنی همون طور كه میبینیم بعد از پرتاب شاتل به سمت حركت می كنه عامل اصلی همین تغییر مكان سلول هست.یك سوال ایجاد میشه؟اینكه اگه سلول ها توانایی تغییر جهت رو دارند پس چه نیازی به باله ها و باله ی تثبیت كننده ی عمودی بود باید گفت موتور مدارگر در هنگام پرتاب تنظیم جهت می كنه و در هنگام فرود در هنگام بازگشت اصلا موتور كار نمی كنه و مدارگر مثل یك هواپیمای بی موتور یا به اصطلاح گلایدر فرود می آد در اون زمان چون سوختی نیست كه بخواد از سلول بیرون بیاد و تنظیم جهت كنه این وظیفه به باله ها داده می شه.

بخش موتور مدارگر همچنین سه خروجی انرژی برای خروج اضطراری انرژی داره.سیستم (APU) به سیستم مخازن پر از گاز مایع كه به صورت فشرده در موتور جاسازی شده گفته میشه كه اونم بخشی از موتوره.سیستم های مركز یك مدارگر شامل Orbital Maneuvering System(OMS)همون طور كه قبلا توضیح داده شد بخشی از سیستم كاملا برنامه ریزی شده توسط ابررایانه ها هست كه در مورد حركت های مدارگر،جاسازی و فضابندی قطعات در داخل مدارگر،حركت مداری سیستم،رسیدن به مكان برنامه ریزی شده،خروج از مدار و ورود به مدار رو تنظیم می كنه.یكی دیگه از سیستم های مدارگر سیستم تنظیم عكس العمل هست كه یكی از سیستم های حیاتی مدارگره.  اسم این سیستمReaction Control System (RCS)  هست كه وظیفه اون برخلاف اسم ظاهری اون كنترل حركت سهمی وار مدارگر از لحظه ی پرتاب یا به اصطلاح لانچ ،تنظیم گردش مدارگر در مرحله پرواز چه در هنگام پرتاب چه در هنگام ورود،گردش در هنگام ورود به مدار،انحراف دادن مدارگر در هنگام زمان خروج از مدار و تعیین گرایش مدارگرزمان ورود به جو هست.سیستم مهم بعدی یك مدارگر سیستم تنظیم حرارت بیرونی مدارگر هست كه این هم با استفاده از رایانه كار می كنه و یك سیستم حیاتی هست.اسم این سیستمThermal Protection System (TPS) هست كه وظیفه اصلی اون تنظیم دمای بدنه خروجی مدارگر هست.این سیستم باید بسیار به طور دقیق و بی نقض كار كنه به طوری كه باید میانگین دمای خارج از زمین و خروج جو رو از دمای -121 سانتیگراد (-250 فارنهایت) رو تا دمای 1649 درجه بالای صفر یعنی چیزی حدود 3000 در جه ی فارنهایت رو زمان ورود به جو رو بتونه تحمل كنه.عدم كار صحیح این سیستم منجر به فاجعه می شه.بدنه یك مدارگر به طور عمده از آلیاژ آلمینیوم و بدنه موتور از آلیاژ تیتانیوم ساخته شده.

در حال حاضر قصد جزییات یك شاتل رو براتون توضیح بدم. به طور اطلاعاتی عددی.

برای درك بهتر اعداد رو بر حسب متر و كیلوگرم و مایل بیان می كنم.در حالیكه واحد های مهندسی فوت و ال بی و فوت بر حسب ثانیه هست.طول شاتل 37 متر و 24 سانتی متره.طول باله ها 23.79 متر،ارتفاع 17.5 متر،وزن خالص یعنی پی لود خالی برابر 68.586 كیلوگرم،وزن استاندارد در هنگام پرتاب معادل 109 هزار كیلوگرم ،بیشترین وزن هنگام فرود 104 هزار كیلوگرم،موتورهای مركزی منظور سه سلول خروجی همراه موتور و دو اس اس ام ایی چیزی حدود 178.624 كیلوگرم وزن،بیشترین پی لودی كه می تونه  حمل كنه برابره با 25.061 كیلوگرم،ابعاد پی لود منظور محوطه اصلی پی لود 18.3 متر در 4.6 متر،سرعت برابره با 7.743 متر بر ثانیه و یا 27.875 كیلومتر بر ثانیه!،خط انحراف منحنی وار برابره با 2000 كیلومتر،ظرفیت خدمه 6 الی 7 نفركه شامل فرمانده پرواز،خلبان،4 الی 5 مهندس ماموریت و یا متخصص پی لود مشخص و حداقل سرنشین هم دو نفر هست خلبان و فرمانده.

در پست بعدی قصد دارم جزییات شاتل هایی كه تا به حال به مرحله پرتاب رسیده اند را براتون بزارم.موفق باشین.